Wyścig w dół
W latach 60. rywalizacja między Stanami Zjednoczonymi a Związkiem Radzieckim nie dotyczyła wyłącznie podboju kosmosu. Naukowcy z obu stron pragnęli również zagłębić się w ziemię. Znaczna część wiedzy geologów na temat głębokich warstw skorupy ziemskiej pochodziła z badań fal sejsmicznych, a nie z bezpośredniej analizy skał, które ktokolwiek miał okazję trzymać w rękach. Chcieli więc wykonać odwierty i przekonać się na własne oczy.
Pierwsi podjęli próbę Amerykanie. Ich plan, nazwany Projektem Mohole, polegał na przewierceniu cienkiego dna oceanicznego w kierunku płaszcza Ziemi – warstwy znajdującej się pod skorupą ziemską. Koszty stale rosły, aż w 1966 roku Kongres wstrzymał finansowanie. 24 maja 1970 roku Związek Radziecki rozpoczął własną próbę na lądzie: na Półwyspie Kolskim, na dalekim północnym zachodzie Rosji, powyżej koła podbiegunowego i w pobliżu granicy z Norwegią.
Cel znajdował się 15 kilometrów, czyli ponad 9 mil, prosto w dół. Sam otwór był zaskakująco wąski: miał około 23 centymetrów, czyli 9 cali, średnicy – był węższy niż talerz obiadowy. Naukowcy mieli jasny obraz tego, czego spodziewali się znaleźć podczas zejścia. Okazało się jednak, że większość tych przewidywań była błędna. Na następnej stronie: pobity przez nich rekord świata oraz pierwsze niespodzianki z głębi tundry.